روز جهانی پیکل‌بال: از یک بعدازظهر حوصله‌سربر تا جام جهانی 64 تیمی

امروز، 18 مهر، مصادف با 10 اکتبر، روز جهانی پیکل‌بال است. روزی که از سال 2020 هر سال در همین تاریخ گرفته می‌شود و انتخابش هم یک شوخی بامزه با شمارش امتیاز همین ورزش است. اگر تا حالا فقط اسم پیکل‌بال را شنیده‌اید و نمی‌دانید چرا یک‌دفعه همه درباره آن حرف می‌زنند، این مطلب برای شماست. اگر هم خودتان اهل بازی هستید، احتمالاً چند تکه از این قصه را نشنیده‌اید.

چرا 10 اکتبر؟

هر بازی دونفره پیکل‌بال با اعلام سه عدد شروع می‌شود: 0-0-2. یعنی امتیاز تیم سرویس‌زن صفر، امتیاز حریف صفر، و سرویس‌زن هم «نفر دوم» حساب می‌شود؛ یک قانون عجیب که فقط تیم شروع‌کننده یک فرصت سرویس دارد، نه دو تا.

حالا تاریخ اولین دوره این روز را بخوانید: 10-10-20، یعنی 10 اکتبر 2020. جامعه پیکل‌بال از این تشابه گذشت نکرد و از همان سال، 10 اکتبر شد روز جهانی پیکل‌بال. انجمن‌های ملی کانادا، انگلستان و استرالیا از همان سال‌های اول برایش رویداد، روز آزمایشی رایگان و تورنمنت دوستانه برگزار کرده‌اند.

پیکل‌بال دقیقاً چیست؟

اگر بخواهیم ساده بگوییم، پیکل‌بال ترکیبی از تنیس، بدمینتون و پینگ‌پنگ است. با راکت تخت، یک توپ پلاستیکی سوراخ‌دار و روی زمینی هم‌اندازه زمین دونفره بدمینتون بازی می‌شود. سرویس از زیر دست زده می‌شود، توپ کند است و تا یکی دو جلسه نگذرد نمی‌فهمید چقدر می‌تواند استراتژیک شود. برای اینکه تصویر بهتری داشته باشید، این جدول را ببینید:

یک فرق مهم دیگر هم دارد: محدوده‌ای به عمق حدود 2.13 متر (7 فوت) دو طرف تور که اسمش «کیچن» (Kitchen) یا منطقه ممنوعه والی است. داخل این محدوده نمی‌شود توپ را در هوا زد. همین یک قانون باعث شده پیکل‌بال به‌جای مسابقه قدرت، بیشتر به بازی صبر و دقت تبدیل شود. ضربه‌های آرام و کوتاهی که توپ را درست پشت تور در کیچن حریف می‌اندازند «دینک» نام دارند و احتمالاً نصف وقت یک رالی حرفه‌ای را می‌گیرند.

تاریخچه پیکل‌بال: یک تابستان، سه پدر و یک زمین بدمینتون

جزیره بینبریج، تابستان 1965

قصه از جزیره‌ای به اسم Bainbridge نزدیک سیاتل در ایالت واشنگتن آمریکا شروع می‌شود. جول پریچارد (Joel Pritchard) که بعدها نماینده کنگره و معاون فرماندار ایالت واشنگتن شد، یک روز تابستانی از سفر برگشت و دید بچه‌ها حوصله‌شان سر رفته. خانه زمین بدمینتون داشت اما وسایل کامل نبود. پریچارد و دوستش بیل بل (Bill Bell) چند راکت پینگ‌پنگ و یک توپ پلاستیکی سوراخ‌دار برداشتند و شروع کردند.

اولش تور را روی ارتفاع بدمینتون نگه داشتند، ولی خیلی زود دیدند توپ روی کف آسفالت خوب برمی‌گردد و تور را تا حدود 36 اینچ (نزدیک 91 سانتی‌متر) پایین آوردند. آخر هفته بعد پای همسایه‌شان بارنی مک‌کالوم (Barney McCallum) هم باز شد و این سه نفر قانون‌هایی نوشتند که یک هدف ساده داشت: بازی‌ای که همه خانواده، از بچه تا پدربزرگ، بتوانند با هم انجامش بدهند. جالب است که حتی سال دقیق اختراع هم محل بحث است. خود پریچارد یک بار گفته بود تابستان 1963 بوده و همسرش جوآن نوشته بود 1966. ولی تقریباً همه منابع و انجمن‌ها روی 1965 توافق دارند.

خب، این اسم عجیب از کجا آمده؟

• روایت قایق: جوآن پریچارد که اهل قایقرانی بود، گفته اسم را از «پیکل بوت» (Pickle Boat) گرفته. در مسابقات قایقرانی پاروزنی، پیکل بوت به قایقی می‌گفتند که خدمه‌اش را از باقی‌مانده تیم‌های دیگر جمع می‌کردند. یک ورزش وصله‌پینه‌ای از تنیس و بدمینتون و پینگ‌پنگ هم به نظرش همین حس را داشت.
• روایت سگ: بارنی مک‌کالوم تا آخر عمر می‌گفت اسم بازی از سگ خانواده پریچارد، یعنی «پیکلز» (Pickles)، آمده که دنبال توپ می‌دوید و با آن فرار می‌کرد.

مشکل روایت دوم این است که طبق گفته خود خانواده پریچارد، پیکلز یکی دو سال بعد از اختراع بازی به خانه آمد. یعنی احتمالاً سگ را به اسم بازی نام‌گذاری کرده‌اند، نه برعکس. البته قصه سگ آن‌قدر بامزه است که هنوز در خیلی از سایت‌ها به‌عنوان روایت اصلی تکرار می‌شود.

از حیاط پشتی تا یک ورزش رسمی

• 1967: اولین زمین دائمی پیکل‌بال در حیاط باب اوبرایان، دوست و همسایه پریچارد، ساخته شد.
• 1968: پریچارد و دوستانش شرکتی به اسم Pickle Ball Inc ثبت کردند تا وسایل بازی را بسازند و بفروشند.
• دهه‌های 70 و 80: بازی آرام‌آرام در شهرک‌های بازنشستگان آمریکا جا افتاد و راکت‌های چوبی جایشان را به راکت‌های کامپوزیتی سبک دادند.
• 2010: اولین فدراسیون بین‌المللی پیکل‌بال (IFP) شکل گرفت.
• 2022: ایالت واشنگتن پیکل‌بال را ورزش رسمی ایالت اعلام کرد. لایحه‌اش در سنای ایالت 46 به 1 رأی آورد.
• نوامبر 2024: دو نهاد جهانی رقیب، یعنی فدراسیون بین‌المللی پیکل‌بال و فدراسیون جهانی پیکل‌بال (WPF)، اعلام ادغام کردند. این یکی شدن برای پرونده المپیکی این ورزش خیلی مهم بود.

اعدادی که نشان می‌دهند این یک مد زودگذر نیست

طبق گزارش سال 2026 انجمن صنایع ورزشی آمریکا (SFIA)، در سال 2025 حدود 24.3 میلیون آمریکایی پیکل‌بال بازی کرده‌اند. این عدد در سال 2020 فقط 4.2 میلیون بود. پیکل‌بال حالا پنج سال پشت سر هم سریع‌ترین ورزش در حال رشد آمریکاست. چیزی که در این گزارش بیشتر از خود عدد جلب توجه می‌کند، سن بازیکن‌هاست: بالاترین نرخ مشارکت مال نوجوان‌ها و جوان‌های 13 تا 24 ساله است. یعنی آن تصویر قدیمی «ورزش بازنشسته‌ها» دیگر واقعاً قدیمی شده. سهم زنان هم به حدود 43 درصد رسیده.

پیکل‌بال در ایران؛ کوتاه اما پرسرعت

اول یک نکته که خیلی‌ها در جست‌وجو اشتباه می‌کنند: ایران فدراسیون مستقل پیکل‌بال ندارد. نهاد رسمی این ورزش انجمن پیکل‌بال جمهوری اسلامی ایران است که زیر نظر فدراسیون تنیس کار می‌کند. سایت رسمی انجمن iripickleball.ir است و خبرهای رسمی را هم معمولاً روی سایت فدراسیون تنیس، بخش پیکل‌بال، پیدا می‌کنید.

چطور رسمی شد؟

طبق متن خود انجمن، فعالیت رسمی پیکل‌بال در ایران بر اساس نامه وزارت ورزش و جوانان به تاریخ 3 آذر 1403 و با تأیید کمیته ملی المپیک شروع شد. چند ماه بعد، در تیر 1404، فدراسیون جهانی پیکل‌بال انجمن ایران را به رسمیت شناخت. آن موقع 69 کشور عضو این فدراسیون بودند. ایران همزمان به عضویت کنفدراسیون آسیایی هم درآمد. محمدرضا صافی رئیس انجمن پیکل‌بال ایران است و حالا عضو هیئت‌مدیره کنفدراسیون آسیایی پیکل‌بال هم هست.

از بانوان کردان تا کاسپین کاپ

• خرداد 1404: مسابقات 250 امتیازی کشوری بانوان در کردان البرز. قهرمانی انفرادی را هانیه هویدا گرفت و نگار سعیدی دوم شد.
• اولین دوره مربیگری درجه 3 هم در مجموعه‌ای در کردان البرز برگزار شد. برای ورزشی که تازه رسمی شده، مربی تربیت کردن قدم خیلی مهمی است.
• اسفند 1404: اولین دوره مسابقات کشوری کاسپین کاپ. تیم بابلسر با 7 مدال طلا قهرمان شد و گلستان و تهران دوم و سوم شدند.
• مرداد 1405: تور 500 امتیازی در البرز با بازیکن‌هایی از 11 استان.
• شهریور 1405: مسابقات رده‌های سنی کشور، باز هم در البرز، با نمایندگانی از 10 استان.

اگر به منوی سایت انجمن نگاه کنید، اسم 18 استان را می‌بینید؛ از تهران و البرز و مازندران و گلستان تا فارس، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و غربی، یزد و کرمان. یعنی پیکل‌بال در ایران فقط یک سرگرمی تهرانی نیست.

اولین تجربه جهانی: جام جهانی ویتنام

بزرگ‌ترین اتفاق تاریخ کوتاه پیکل‌بال ایران، شهریور امسال افتاد. جام جهانی پیکل‌بال 2026 از 8 تا 16 شهریور در شهر دانانگ ویتنام برگزار شد؛ رویدادی که بیش از 5000 بازیکن داشت و گینس آن را تورنمنت پیکل‌بال با بیشترین تعداد کشور شرکت‌کننده تا امروز ثبت کرد. ایران با یک تیم 10 نفره در بخش تیمی 64 کشوری حاضر شد:

سرمربی تیم مهدی لیاقت بود. ایران در گروه دوم با آمریکا (مدافع عنوان قهرمانی)، ساموآ و بولیوی هم‌گروه شد. بازی اول را مقابل بولیوی 5 بر 1 برد، به ساموآ 4 بر 2 باخت و در آخر برابر آمریکا 6 بر 0 شکست خورد. با برد ساموآ مقابل بولیوی، ایران از گروه بالا نرفت. نتیجه شاید هیجان‌انگیز نباشد، ولی منصفانه نگاه کنیم: تیمی که کمتر از دو سال از رسمی شدن ورزشش می‌گذرد، در اولین حضور جهانی‌اش یک برد گرفت و از نزدیک با قوی‌ترین تیم دنیا بازی کرد. انوشا شاهقلی، یکی از ملی‌پوش‌ها، در مصاحبه‌ای گفته بود پیکل‌بال را در روزهای جنگ شناخته. این جمله خوب نشان می‌دهد این تیم دقیقاً چقدر تازه است. اسم این 10 نفر را به خاطر بسپارید؛ نسل اول پیکل‌بال ایران همین‌ها هستند.

زمین‌های پیکل‌بال مشهد

اگر مشهد هستید و می‌خواهید امروز را روی زمین جشن بگیرید، خبر خوب این است که پیکل‌بال به این شهر هم رسیده. در زمان نوشتن این مطلب، این زمین‌ها را در مشهد می‌شناسیم:

یعنی فعلاً حدود 4 زمین پیکل‌بال در کل مشهد داریم؛ برای شهری به این بزرگی عدد کمی است و احتمالاً به‌زودی بیشتر می‌شود. اگر باشگاهی می‌شناسید که زمین پیکل‌بال دارد و اسمش اینجا نیست، به ما خبر بدهید تا به فهرست اضافه‌اش کنیم. هر کدام از این مجموعه‌ها که به راکتا بپیوندد، رزرو آنلاین زمینش هم از همین‌جا ممکن می‌شود.

چهره‌هایی که باید بشناسید

پیشکسوت‌ها

استیو پرانتو (Steve Paranto): اگر امروز با راکت سبک کامپوزیتی بازی می‌کنید، بخشی از این راحتی را مدیون او هستید. پرانتو از سازندگان اولین راکت غیرچوبی و سبک پیکل‌بال بود و اولین راکت بزرگ «مگنوم» را هم طراحی کرد. سال 2019 وارد تالار مشاهیر پیکل‌بال شد و پدرش آرلن هم جزو اولین گروه این تالار در سال 2017 بود.

سیمونه ژاردیم (Simone Jardim): برزیلی‌ای که با بورسیه تنیس به آمریکا رفت، مربی تنیس دانشگاهی شد و سال 2016 به پیکل‌بال حرفه‌ای آمد. در سال‌های 2017 و 2018 در یواس اوپن «تریپل کراون» گرفت، یعنی هر سه عنوان انفرادی، دونفره و میکس را با هم. خیلی‌ها او را تا قبل از ظهور آنا لی واترز بهترین بازیکن زن تاریخ این ورزش می‌دانند. سال 2024 وارد تالار مشاهیر شد.

کایل یِیتس (Kyle Yates): بین سال‌های 2014 تا 2018 یکی از مسلط‌ترین مردان پیکل‌بال بود. وقتی سال 2024 همراه ژاردیم وارد تالار مشاهیر شد فقط 29 سال داشت و جوان‌ترین عضو تالار شد.

نسل امروز

آنا لی واترز (Anna Leigh Waters): اسمی که با پیکل‌بال امروز گره خورده. بعد از طوفان ایرما خانواده‌اش به پنسیلوانیا رفتند و او از 10 سالگی پیکل‌بال را شروع کرد. در فوریه 2019، در سن 12 سال و 26 روز، اولین مسابقه حرفه‌ای‌اش را بازی کرد و سه روز بعد هم همراه مادرش، لی واترز، قهرمان دونفره بانوان شد. هر دو رکورد در گینس ثبت شده است. حالا نفر اول رنکینگ PPA است و در 2026 هم با اختلاف از بقیه جلو افتاده.

بن جانز (Ben Johns): اگر واترز ملکه است، جانز سال‌ها پادشاه بلامنازع بوده. بیشتر از 50 تورنمنت پشت سر هم در تور PPA دست‌کم یک مدال طلا گرفته و در 2026 هم در دونفره مردان و میکس (کنار واترز) تقریباً شکست‌ناپذیر بوده.

فدریکو استاکسرود (Federico Staksrud): تنیس‌باز سابق اهل بوئنوس‌آیرس آرژانتین که سال 2024 بن جانز را از صدر رنکینگ انفرادی مردان پایین کشید. استاکسرود نمونه خوبی است از اینکه پیکل‌بال دیگر فقط یک ورزش آمریکایی نیست.

کریس هاورث (Chris Haworth): تنیس‌باز سابق دانشگاه اوکلاهما استیت که سال 2023 حرفه‌ای شد و در فصل 2026 یکی از چهره‌های اصلی انفرادی مردان بوده. سبک بازی انفجاری و فیزیکی او دقیقاً همان چیزی است که انفرادی پیکل‌بال را از دونفره متمایز می‌کند.

آنا برایت (Anna Bright): عضو سابق تیم تنیس دانشگاه برکلی که قبل از تمام‌وقت شدن در تور، در DUPR (سیستم رتبه‌بندی معروف پیکل‌بال) کار می‌کرد. در 2026 بعد از واترز بهترین بازیکن زن تور بوده و هم‌تیمی دونفره خود واترز هم هست. یک الگوی مشترک دیدید؟ تقریباً همه ستاره‌های امروز پیش‌زمینه تنیس دارند. خبر خوب برای تنیس‌بازها و پدل‌بازهای ایرانی این است که خیلی از مهارت‌هایشان مستقیم به پیکل‌بال منتقل می‌شود.

قانون‌های پایه در پنج دقیقه

اگر می‌خواهید امروز اولین بازی‌تان را بکنید، این‌ها را بدانید و بقیه را سر زمین یاد می‌گیرید:

1. سرویس از زیر دست و به‌صورت ضربدری زده می‌شود و باید آن طرف کیچن فرود بیاید.
2. قانون دو بار زمین خوردن: توپ سرویس و توپ برگشت سرویس هر دو باید یک بار زمین بخورند. بعد از آن، والی آزاد است (البته بیرون از کیچن).
3. در کیچن والی ممنوع است. حتی اگر بعد از ضربه از شدت حرکت پایتان داخل کیچن برود، امتیاز را باخته‌اید.
4. فقط تیم سرویس‌زن امتیاز می‌گیرد و بازی معمولاً تا 11 امتیاز با دو امتیاز اختلاف ادامه دارد.
5. امتیاز سه عددی خوانده می‌شود: امتیاز سرویس‌زن، امتیاز حریف، و شماره سرویس‌زن (1 یا 2). همان 0-0-2 که روز جهانی‌اش را از آن گرفته‌اند.

وسایلش هم ساده است: یک راکت، چند توپ و کفش ورزشی مناسب زمین. به همین خاطر شروع کردنش هزینه زیادی ندارد.

امروز را چطور جشن بگیریم؟

روز جهانی پیکل‌بال قرار نیست فقط روز خبر و پست اینستاگرام باشد. چند پیشنهاد ساده:

• یک نفر را با خودتان بیاورید که تا حالا پیکل‌بال بازی نکرده. شعار غیررسمی این روز در خیلی از کشورها همین است.
• اگر بازیکن پدل یا تنیس هستید، یک جلسه پیکل‌بال را امتحان کنید. شاید برای گرم کردن یا تمرین ضربه‌های نرم بیشتر از تصورتان به کارتان بیاید.
• یک مسابقه دوستانه خانوادگی بچینید. پیکل‌بال از اول برای همین ساخته شد.
• بازی‌های جام جهانی ویتنام را ببینید و کارنامه تیم ملی را دنبال کنید.

اگر نمی‌دانید نزدیک‌ترین زمین پیکل‌بال کجاست، در راکتا می‌توانید زمین‌های پیکل‌بال شهرتان را پیدا کنید، ساعت‌های خالی را ببینید و همان‌جا رزرو کنید.